Việc nhà cho trẻ 10 tuổi gồm lau bồn rửa mặt, tự thay ga giường, đưa thùng rác ra lề đường, làm bữa sáng cuối tuần và tự dậy đúng giờ bằng đồng hồ báo thức của mình. Những việc này cộng thêm vào rửa bát, hút bụi, gấp quần áo và đổ rác mà nhiều bé đã bắt đầu từ tám, chín tuổi. Phần lớn trẻ 10 tuổi làm được ba bốn việc ngắn mỗi ngày và hai ba việc lớn hơn mỗi tuần. Bước tiến ở tuổi lên mười là những việc lớn hơn: mất nhiều thời gian hơn, có nhiều phần hơn và cần một kế hoạch cho cả tuần.
Mười tuổi cũng là lúc nhiều bé bắt đầu muốn tự lập hơn và có nhiều tiền riêng hơn. Việc lớn hơn là cách tốt để cho con cả hai.
Tóm tắt: thêm hai ba việc lớn hằng tuần, như lau bồn rửa mặt, thay ga giường và đưa thùng rác ra, và để bé 10 tuổi tự lên kế hoạch làm vào ngày nào. Dạy từng phần của mỗi việc trước khi giao hẳn, để chất tẩy rửa mạnh và bếp cho người lớn lo, và gắn việc lớn với mục tiêu lớn.
Bước tiến ở tuổi lên mười: việc lớn hơn và lịch tuần
Ở tuổi lên chín, mục tiêu là tự lo trọn một việc từ đầu đến cuối. Đến mười tuổi, nhiều bé đã sẵn sàng cho những việc nhiều bước hơn, như thay ga giường hay lau bồn rửa, và tự sắp xếp tuần của mình quanh những việc đó.
Một lịch tuần có thể đơn giản như sau:
- Mỗi ngày: dọn giường, dỡ máy rửa bát hoặc rửa bát, làm bài tập trước khi dùng màn hình.
- Thứ Ba: đưa thùng rác ra lề đường.
- Thứ Bảy: lau bồn rửa mặt, hút bụi phòng mình.
- Chủ nhật: thay ga giường.
Hãy để con tự chọn ngày cho các việc hằng tuần. Một kế hoạch con tự chọn là kế hoạch con dễ làm theo hơn.
Bạn có thể nói: "Đây là ba việc hằng tuần của con. Con chọn ngày, và khi đã chọn rồi thì giữ kế hoạch là việc của con."
Trẻ 10 tuổi làm được những việc nhà nào?
Những việc này giống với các việc KudosNest gợi ý cho trẻ 10 tuổi. Bảy việc đầu tiên là việc mới ở tuổi lên mười; những việc còn lại được giữ từ tuổi lên chín. Chúng khớp với lời khuyên của Viện Hàn lâm Tâm thần học Trẻ em và Vị thành niên Hoa Kỳ (AACAP), vốn gợi ý thay ga giường, lau dọn bếp hoặc nhà tắm và làm vườn cho trẻ 10 đến 11 tuổi.
| Việc | Bao lâu một lần | Mất khoảng | Thế nào là "xong" |
|---|---|---|---|
| Lau bồn rửa mặt | Mỗi tuần một lần | 10 phút | Bồn và vòi đã lau, hết vết kem đánh răng, lau vết nước bắn trên gương |
| Thay ga giường | Mỗi tuần một lần | 15–20 phút | Ga cũ cho vào đồ giặt, trải ga sạch, gối đã lồng vỏ |
| Đưa thùng rác ra lề đường | Mỗi tuần một lần | 5 phút | Đưa thùng ra từ tối hôm trước ngày thu gom, mang vào sau khi thu |
| Cào lá | Mỗi tuần một lần vào mùa thu | 30 phút | Lá được cào thành đống và cho vào túi |
| Làm bữa sáng | Cuối tuần | 15–20 phút | Một bữa sáng đơn giản, lau mặt bếp sau khi làm |
| Tự dậy đúng giờ bằng báo thức | Ngày đi học | — | Tự dậy bằng báo thức của mình, bạn không phải gọi |
| Đọc sách cho em | Hai lần mỗi tuần | 15 phút | Đọc to một cuốn sách, em được chọn sách |
| Rửa bát | Hằng ngày | 15–20 phút | Bát đĩa rửa sạch, tráng nước, để lên giá |
| Hút bụi phòng mình | Mỗi tuần một lần | 10–15 phút | Dọn sàn trước, rồi hút bụi |
| Phụ nấu bữa tối | Hai lần mỗi tuần | 30 phút | Làm xong phần việc của mình trong bữa ăn, bày đĩa ra |
| Gấp quần áo | Mỗi tuần một lần | 20 phút | Quần áo gấp xong và đã cất |
| Đổ rác | Hai lần mỗi tuần | 5 phút | Mang túi ra, thay túi mới |
| Làm bài tập trước khi dùng màn hình | Ngày đi học | Tùy hôm | Bài tập xong và đã cất vào cặp trước khi được dùng màn hình |
Vài lưu ý thực tế. Cào lá chỉ áp dụng nếu nhà bạn có sân và có mùa thu; ở nơi ấm hơn, hãy đổi sang một việc ngoài trời khác như quét hiên. Đọc sách cho em chỉ áp dụng nếu con có em, và nếu cả hai đều thích. Nếu nhà bạn nuôi mèo, dọn khay cát cũng là việc phổ biến ở tuổi này, đeo găng tay và rửa tay kỹ sau đó.
Nếu bé 10 tuổi nhà bạn thích giấy, bạn có thể in bảng việc nhà cho trẻ 10 tuổi và để con tự ghi những ngày con đã chọn.
Dạy trẻ 10 tuổi lau bồn rửa mặt thế nào?
Việc lớn sẽ suôn sẻ hơn khi bạn dạy từng phần, giống như với những việc nhỏ hơn.
- Làm mẫu. Bạn lau bồn rửa trong lúc con xem. Gọi tên từng phần: dọn mặt bồn, xịt, lau lòng bồn, lau vòi, tráng nước, lau khô vòi cho sáng bóng.
- Chia việc. Để con làm những phần dễ, như dọn mặt bồn và lau khô vòi, trong lúc bạn làm phần còn lại.
- Quan sát. Khi con đã làm mỗi phần vài lần, để con làm cả việc trong lúc bạn ở gần.
- Giao hẳn. Thống nhất thế nào là "xong", và kiểm tra bằng một cái nhìn nhanh thay vì soi kỹ từng li.
Dùng bình xịt dịu nhẹ hoặc khăn ẩm với một chút nước rửa bát. Thuốc tẩy và chất tẩy rửa nhà tắm mạnh vẫn để người lớn lo. Thay ga giường cũng làm tương tự: bắt đầu bằng việc cùng nhau tháo ga, rồi giao từng bước một. Ga bọc đệm thì tuổi nào cũng khó, nên hãy chấp nhận vài góc hơi cộm.
Điều gì thực tế ở tuổi lên mười, điều gì chưa
Thực tế:
- Hai ba việc lớn hằng tuần vào những ngày con đã chọn
- Tự dậy bằng báo thức
- Làm một bữa sáng đơn giản cho mình, hoặc cho cả nhà vào cuối tuần
- Nhận ra khi nào một việc con phụ trách cần làm
Chưa đến lúc:
- Dùng chất tẩy rửa mạnh như thuốc tẩy mà không có người lớn
- Tự nấu cả bữa ăn trên bếp, việc mà phần lớn gia đình để dành cho sau này
- Tự nhớ một việc hằng tuần mà không có cách nhắc nào
- Làm một việc lớn hoàn hảo ngay từ vài lần đầu
Những lỗi cha mẹ hay mắc ở tuổi này:
- Thêm việc lớn tất cả một lúc. Ba việc hằng tuần mới trong cùng một tuần thường kết thúc bằng việc không việc nào được làm tốt. Thêm một việc, để nó ổn định trong hai tuần, rồi thêm việc tiếp theo.
- Làm lại việc ngay trước mặt con. Nếu bạn dọn lại giường sau khi con đã dọn, con học được rằng công sức của mình không được tính. Thay vào đó, hãy chỉ ra một điều để lần sau sửa.
- Giữ phần thưởng như hồi sáu tuổi. Một hình dán không còn tạo động lực cho nhiều bé 10 tuổi. Việc lớn hơn có thể hướng tới những mục tiêu lớn hơn do chính con chọn.
Điểm, tiền và mục tiêu lớn hơn
Mười tuổi thường là lúc trẻ bắt đầu đòi tiền thật. Việc lớn hơn tạo ra một mối liên hệ tự nhiên.
- Không trả tiền cho việc cơ bản. Dọn giường và dọn đĩa của mình là phần của việc sống trong gia đình. Những việc lớn hằng tuần có thể là những việc được trả công.
- Để dành cho một thứ có thật. Trẻ 10 tuổi để dành được một tháng hoặc lâu hơn. Một mục tiêu con tự chọn, như một trò chơi hay một ngày đi chơi, giúp con kiên trì giữa các lần nhận tiền.
- Dùng công cụ tính, đừng đoán. Nếu bạn chưa chắc nên trả bao nhiêu, công cụ tính tiền tiêu vặt của chúng tôi gợi ý số tiền mỗi tuần theo tuổi và cho thấy bao nhiêu trong đó có thể đến từ việc nhà.
- Khen nỗ lực. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyên cha mẹ khen nỗ lực và sự chủ động, không chỉ khen một kết quả hoàn hảo.
Để tìm hiểu thêm chuyện có nên trả tiền cho việc nhà hay không, xem bài tiền tiêu vặt và việc nhà của chúng tôi.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ 10 tuổi nên có bao nhiêu việc nhà? Nhiều gia đình chọn ba bốn việc ngắn mỗi ngày và hai ba việc lớn hơn mỗi tuần. Ít hơn cũng được nếu con còn nhiều bài tập hay hoạt động khác.
Trẻ 10 tuổi có dọn nhà tắm được không? Nhiều bé lau được bồn rửa và mặt bồn bằng bình xịt dịu nhẹ. Bồn cầu, buồng tắm và chất tẩy rửa mạnh thường hợp hơn khi con lớn thêm một chút, hoặc khi có bạn ở gần.
Trẻ 10 tuổi có nên tự làm bữa sáng không? Một bữa đơn giản thì có: ngũ cốc, bánh mì nướng hoặc sữa chua với trái cây. Dùng bếp hay không thì tùy vào con và căn bếp nhà bạn.
Con 10 tuổi chưa từng làm việc nhà thì bắt đầu từ đâu? Hãy bắt đầu với những việc của tuổi nhỏ hơn. Danh sách việc nhà cho trẻ 9 tuổi của chúng tôi có rửa bát, hút bụi và phụ nấu ăn, và từ đó dẫn ngược về những việc cơ bản.
Đang cân nhắc giữa bảng giấy và ứng dụng? Bài so sánh thẳng thắn giữa ứng dụng bảng việc nhà và bảng giấy của chúng tôi nói về cả hai. KudosNest, một ứng dụng gia đình chúng tôi đang xây dựng, gợi ý việc nhà theo tuổi, xếp việc hằng tuần vào những ngày bạn chọn và cho bé 10 tuổi bấm Xong; bạn duyệt, và con đổi điểm lấy phần thưởng do bạn đặt ra. Ứng dụng đã có trên Google Play cho Android; bản iPhone sắp ra mắt.
Nguồn tham khảo
- Chores and Children (Facts for Families No. 125) — Viện Hàn lâm Tâm thần học Trẻ em và Vị thành niên Hoa Kỳ, 2018, tiếng Anh
- Chores and Responsibility — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org), 2024, tiếng Anh
