Việc nhà cho trẻ 7 tuổi gồm tất cả những gì bé 6 tuổi làm, như dọn giường, dọn đĩa của mình và soạn cặp đi học, cộng thêm hai việc mới: tự dọn phòng theo một danh sách ngắn và cất quần áo sạch. Phần lớn trẻ 7 tuổi làm được bốn năm việc ngắn mỗi ngày và một việc dài hơn vào cuối tuần. Điều thay đổi ở tuổi lên bảy là việc nhà bắt đầu hướng tới cả gia đình, không chỉ là đồ của riêng con.
Bảy tuổi thường là lúc trẻ bắt đầu so đo. Câu "Sao con phải làm mà em thì không?" hay xuất hiện vào khoảng này. Ý thức về công bằng đó rất có ích nếu bạn biết tận dụng.
Tóm tắt: giữ những việc của tuổi lên sáu và thêm hai việc: tự dọn phòng theo một danh sách bốn bước và cất quần áo sạch. Hãy nói rõ từng bước thay vì bảo "dọn dẹp đi", và giữ điểm công bằng giữa anh chị em: cùng việc, cùng điểm.
Bước chuyển lớn ở tuổi lên bảy: góp tay cho cả nhà
Ở tuổi lên sáu, việc nhà hợp nhất là việc của chính con: giày của con, cặp của con, quần áo của con. Đến bảy tuổi, nhiều bé đã sẵn sàng làm những việc mà kết quả có ích cho mọi người: dọn bàn ăn cho cả nhà, lau bàn sau bữa tối, phụ cất đồ đi chợ về.
Sự khác biệt này quan trọng vì nó thay đổi điều bạn đang dạy. "Giữ gìn đồ của con" trở thành "cả nhà mình cùng chăm lo cho ngôi nhà". Bạn có thể nói rõ mối liên hệ đó:
Bạn có thể nói: "Khi con dọn bàn ăn, cả nhà được ngồi vào ăn sớm hơn. Đó là phần của con trong bữa tối."
Trẻ 7 tuổi làm được những việc nhà nào?
Những việc này giống với các việc KudosNest gợi ý cho trẻ 7 tuổi. Hai việc mới ở tuổi này được đánh dấu, và cả hai cũng có trong danh sách của các chuyên gia: Viện Hàn lâm Tâm thần học Trẻ em và Vị thành niên Hoa Kỳ (AACAP) gợi ý cất quần áo, lau bàn và quét nhà cho trẻ 6 và 7 tuổi, còn Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) liệt kê dọn dẹp chỗ của mình cho trẻ 5 đến 7 tuổi.
| Việc | Bao lâu một lần | Mất khoảng | Thế nào là "xong" |
|---|---|---|---|
| Dọn phòng (mới) | Ba lần mỗi tuần | 10–15 phút | Quần áo trong giỏ hoặc ngăn kéo, đồ chơi đã cất, bàn học gọn, sàn gọn |
| Cất quần áo sạch (mới) | Mỗi tuần một lần | 10 phút | Đồ gấp để trong ngăn kéo, áo sơ mi treo lên |
| Dọn giường | Mỗi sáng | 2–3 phút | Kéo ga lên, chăn đắp trên, gối ở đầu giường |
| Đánh răng | Sáng và tối | 2 phút | Chải hết các răng, tráng bàn chải |
| Soạn cặp đi học | Tối trước ngày đi học | 5 phút | Sách, bài tập và bình nước trong cặp, cặp để cạnh cửa |
| Dọn bàn ăn | Bữa tối | 5 phút | Đĩa, cốc, dĩa, thìa và khăn ăn cho mọi người |
| Lau bàn | Sau bữa tối | 3–5 phút | Lau khắp bàn, gạt vụn thức ăn vào thùng rác |
| Dọn đĩa của mình | Sau bữa ăn | 2 phút | Đĩa và cốc mang vào bếp, thức ăn thừa bỏ vào thùng rác |
| Cho thú cưng ăn | Hằng ngày | 3 phút | Đong thức ăn, nước sạch, cất thức ăn đi |
| Tưới cây | Hai lần mỗi tuần | 5–10 phút | Cây nào cũng được tưới vào gốc |
| Phụ cất đồ đi chợ về | Ngày đi chợ | 10–15 phút | Đồ lạnh vào tủ lạnh, đồ hộp và hộp giấy lên kệ |
| Đọc sách 15 phút | Hằng ngày | 15 phút | Hẹn giờ, đọc đến khi chuông reo |
Hãy để ý những việc chưa có trong danh sách: gấp quần áo, dỡ máy rửa bát và đổ rác. Những việc này thường hợp hơn ở tuổi lên tám. Nếu bé 7 tuổi nhà bạn đòi làm, cứ thử một việc với bạn ở bên cạnh, không sao cả.
Muốn có thứ gì đó dán tủ lạnh? Bạn có thể in bảng việc nhà cho trẻ 7 tuổi với các ô cho cả tuần ở mỗi việc.
Vì sao "dọn phòng đi" thất bại, và sửa thế nào?
"Đi dọn phòng đi con" có lẽ là câu giao việc nhà phổ biến nhất thế giới, và với bé 7 tuổi, nó gần như không thể làm được. Con bước vào, thấy một đống bừa bộn và không biết bắt đầu từ đâu. Mười phút sau, con đang nằm trên sàn đọc truyện tranh.
Cách sửa là biến một việc mơ hồ thành một danh sách ngắn để con làm theo thứ tự:
- Quần áo vào giỏ hoặc ngăn kéo
- Đồ chơi về đúng chỗ
- Dọn gọn bàn học
- Nhìn sàn nhà. Đã gọn chưa?
Bốn bước, luôn cùng một thứ tự. Đây là cách dạy để con nhớ lâu:
- Làm mẫu một lần, nói thành tiếng. Bạn tự làm bốn bước trong lúc con xem. Làm bước nào thì nói bước đó.
- Chia việc. Lần sau, bạn lo quần áo và đồ chơi, con lo bàn học và sàn nhà. Rồi đổi lại.
- Quan sát từ cửa phòng. Con tự làm cả danh sách trong lúc bạn đứng ngoài. Nếu con khựng lại, hãy chỉ vào danh sách, đừng chỉ vào đống bừa bộn.
- Giao hẳn cho con. Giờ dọn phòng là việc của con. Cuối cùng chỉ cần nhìn sàn nhà, không hơn.
Cất quần áo sạch cũng làm tương tự: đồ gấp vào ngăn kéo, áo sơ mi lên móc. Một thanh treo thấp hoặc vài cái móc sẽ giúp đôi tay nhỏ dễ làm hơn.
Điều gì thực tế ở tuổi lên bảy, điều gì chưa
Thực tế:
- Tự làm theo một danh sách ba bốn bước
- Đọc một danh sách việc nhà ngắn, hoặc nhận ra việc qua hình
- Một việc dài hơn, như dọn phòng, vài lần mỗi tuần
- Tự nhớ những việc hằng ngày gắn với một giờ cố định, sau vài tuần tập
Chưa đến lúc:
- Tự quyết định thế nào là "sạch"
- Tự sắp xếp thời gian cho cả buổi tối
- Túi rác nặng, dao sắc, bếp hoặc bình xịt tẩy rửa
- Làm việc tốt khi đang mệt hoặc đói. Hãy xếp những việc dài hơn vào sớm hơn trong ngày
Những lỗi cha mẹ hay mắc ở tuổi này:
- Giao việc mơ hồ. "Dọn dẹp đi" và "phụ một tay đi" khiến bé 7 tuổi phải đoán. Hãy nói rõ từng bước.
- So sánh anh chị em. "Chị con tự làm mà có than gì đâu" biến việc nhà thành một cuộc thi mà con đang thua.
- Để danh sách trôi dần. Hai tuần đầu suôn sẻ, rồi các việc lặng lẽ biến mất. Hãy chọn một giờ cố định để cùng xem lại danh sách, dù chỉ là tối Chủ nhật. AAP gợi ý họp gia đình để xem lại tiến bộ và điều chỉnh kỳ vọng.
- Chấp nhận "lát nữa" mà không có lúc nào. "Lát nữa" không sao nếu có câu trả lời: "Xem hết tập này" là một kế hoạch. Còn chỉ "lát nữa" thôi thì là không.
Điểm, sự công bằng và anh chị em
Trẻ 7 tuổi thường chờ được lâu hơn một chút so với trẻ 6 tuổi. Vì vậy đây là tuổi hợp để có hai loại phần thưởng: những phần thưởng nhỏ con đổi được sau một hai ngày, và một phần thưởng lớn hơn cần để dành khoảng một tuần. Chờ phần thưởng lớn tự nó đã là một bài học.
Công bằng là chủ đề lớn thứ hai. Vài cách để điểm số không biến thành chuyện cãi nhau giữa anh chị em:
- Cùng việc, cùng điểm. Nếu cả hai con đều dọn bàn ăn được, việc đó được cùng số điểm dù ai làm.
- Khác tuổi, khác danh sách. Em nhỏ làm ít việc hơn vẫn công bằng, miễn là điểm tương xứng với công sức.
- Không có bảng điểm chung. Mỗi con chỉ xem số điểm của mình. So tổng điểm trong bữa tối là chuốc lấy rắc rối.
Bạn có thể nói: "Công bằng không có nghĩa là giống nhau. Công bằng là ai làm việc gì thì được điểm cho việc đó."
Khi con nói đã làm xong, hãy xem ngay trong ngày nếu có thể. Một câu "Sàn gọn rồi, giỏi lắm" cùng với điểm được cộng có tác dụng hơn một bài giảng về trách nhiệm.
Câu hỏi thường gặp
Mỗi ngày trẻ 7 tuổi nên làm việc nhà bao lâu? Với phần lớn trẻ, khoảng 15 đến 20 phút rải rác trong ngày là một khởi đầu thoải mái, cộng thêm một lần dọn phòng lâu hơn vài lần mỗi tuần.
Con 7 tuổi nhà tôi làm ẩu cho nhanh xong. Giờ sao? Hãy chỉ vào danh sách, đừng chỉ vào chỗ bừa bộn. Hỏi "Bước bốn xong chưa con?" để con tự phát hiện.
Cho tiền tiêu vặt bây giờ có sớm quá không? Nhiều gia đình bắt đầu bằng điểm để đổi phần thưởng và thêm tiền sau. Bài tiền tiêu vặt và việc nhà của chúng tôi so sánh các lựa chọn.
Trước và sau tuổi lên bảy thì sao? Với bé nhỏ hơn, xem bài việc nhà cho trẻ 6 tuổi. Đến tám tuổi, nhiều bé đã sẵn sàng với máy rửa bát, đổ rác và gấp quần áo: xem bài việc nhà cho trẻ 8 tuổi.
Nếu bạn đang phân vân giữa bảng giấy và ứng dụng, bài so sánh thẳng thắn giữa ứng dụng bảng việc nhà và bảng giấy của chúng tôi có thể giúp. KudosNest, ứng dụng gia đình chúng tôi đang xây dựng, theo cùng ý tưởng với bài này: ứng dụng chia những việc như "dọn phòng" thành các bước bằng hình, gợi ý việc nhà theo tuổi và nhắc con vào giờ bạn chọn. Con bấm Xong, bạn duyệt, và không có bảng xếp hạng giữa anh chị em để tranh cãi. Ứng dụng vẫn đang được phát triển, và danh sách chờ đã mở.
Nguồn tham khảo
- Chores and Responsibility — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org), 2024, tiếng Anh
- Chores and Children (Facts for Families No. 125) — Viện Hàn lâm Tâm thần học Trẻ em và Vị thành niên Hoa Kỳ, 2018, tiếng Anh
