Việc nhà cho trẻ 8 tuổi gồm những việc đầu tiên thật sự giúp cả nhà nhẹ gánh: dỡ máy rửa bát, đổ rác, phân loại đồ tái chế, gấp quần áo, quét nhà và tự chuẩn bị hộp cơm trưa. Phần lớn trẻ 8 tuổi làm được ba bốn việc mỗi ngày, cộng một hai việc dài hơn mỗi tuần. Kỹ năng mới ở tuổi lên tám là tự làm việc theo danh sách mà không cần ai bảo, chứ không chỉ làm khi được nhờ.
Nhiều bé 8 tuổi tự đọc được danh sách việc nhà và chờ được một ngày để nhận thưởng. Vì vậy đây là tuổi mà hệ thống việc nhà có thể bắt đầu tự chạy, bạn không cần đứng giữa nhiều như trước.
Tóm tắt: thêm việc mới mỗi lần hai việc (máy rửa bát, đổ rác, đồ tái chế, gấp quần áo), cho mỗi việc hằng tuần một ngày cố định, và chuyển từ "bố mẹ bảo, con làm" sang "danh sách bảo, bố mẹ kiểm tra". Đặt điểm cho từng việc từ trước và duyệt thật nhanh.
Điều thay đổi ở tuổi lên tám: làm việc nhà không cần nhắc
Cho đến khoảng bảy tuổi, phần lớn trẻ cần người lớn mở đầu từng việc. Đến tám tuổi, nhiều bé đã làm theo danh sách được. Con nhìn, thấy còn việc gì, rồi làm. Không phải lần nào cũng vậy, và thỉnh thoảng vẫn thở dài, nhưng đủ thường xuyên để bạn lùi lại một bước.
Đây là tuổi để chuyển từ "bố mẹ bảo, con làm" sang "danh sách bảo, bố mẹ kiểm tra". Đó là khác biệt giữa việc cằn nhằn mỗi tối và chỉ liếc qua danh sách một lần.
Bạn có thể nói: "Từ giờ, việc của con có trên danh sách. Con không cần chờ bố mẹ nhắc. Làm xong thì báo bố mẹ, bố mẹ sẽ xem."
Trẻ 8 tuổi làm được những việc nhà nào?
Những việc này giống với các việc KudosNest gợi ý cho trẻ 8 tuổi. Danh sách của các chuyên gia đều đồng ý ở những việc chính: Viện Hàn lâm Tâm thần học Trẻ em và Vị thành niên Hoa Kỳ (AACAP) gợi ý xếp bát vào và dỡ bát ra khỏi máy rửa bát, phụ nấu ăn và tự chuẩn bị hộp cơm trưa cho trẻ 7 đến 9 tuổi, còn Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) thêm hút bụi và tự cất quần áo cùng đồ đi chợ về cho trẻ 8 đến 10 tuổi. Tám tuổi là lúc rất nhiều việc mới mở ra, nên điều dễ sai là thêm quá nhiều một lúc. Hãy bắt đầu với hai việc mới và giữ những việc quen thuộc.
| Việc | Bao lâu một lần | Mất khoảng | Thế nào là "xong" |
|---|---|---|---|
| Dỡ máy rửa bát | Hằng ngày | 10 phút | Đĩa xếp vào tủ, cốc đã cất, dao sắc để lại cho người lớn |
| Đổ rác | Hai lần mỗi tuần | 5 phút | Buộc túi, mang ra thùng rác bên ngoài, thay túi mới |
| Phân loại đồ tái chế | Mỗi tuần một lần | 10 phút | Chai và lon đã tráng, hộp giấy ép dẹt, mọi thứ vào đúng thùng |
| Gấp quần áo | Mỗi tuần một lần | 15–20 phút | Áo gấp phẳng, tất ghép đôi, quần áo xếp chồng |
| Quét nhà | Mỗi tuần một lần | 10 phút | Sàn bếp đã quét, vụn bẩn vào thùng rác |
| Lau bụi kệ | Mỗi tuần một lần | 10 phút | Kệ và bàn học được lau, đồ đặt lại chỗ cũ |
| Chuẩn bị hộp cơm trưa | Ngày đi học | 10 phút | Trái cây, đồ ăn vặt, bánh mì kẹp hoặc đồ ăn thừa, bình nước, hộp cơm trong cặp |
| Làm bài tập trước khi dùng màn hình | Ngày đi học | Tùy hôm | Bài tập xong và đã cất vào cặp trước khi được dùng màn hình |
| Đọc sách 20 phút | Hằng ngày | 20 phút | Hẹn giờ, đọc đến khi chuông reo |
| Tập nhạc cụ | Ba lần mỗi tuần | 15–20 phút | Hẹn giờ, tập xong |
| Dọn phòng | Ba lần mỗi tuần | 10–15 phút | Quần áo, đồ chơi và bàn học đã gọn, sàn gọn |
| Dọn giường | Mỗi sáng | 2 phút | Giường đã dọn |
| Cho thú cưng ăn | Hằng ngày | 3 phút | Thức ăn và nước sạch, cất thức ăn đi |
Một cách đơn giản để xếp các việc hằng tuần: cho mỗi việc một ngày cố định. Đổ rác thứ Hai và thứ Năm, đồ tái chế thứ Tư, còn gấp quần áo, quét nhà và lau bụi vào sáng thứ Bảy. Trẻ ở tuổi này làm tốt hơn với "thứ Bảy là ngày gấp quần áo" so với "lúc nào đó trong tuần".
Nếu bạn muốn một bản giấy dán trong bếp, bạn có thể in bảng việc nhà cho trẻ 8 tuổi. Bảng có tối đa mười việc trong danh sách này, kèm vài dòng trống để bạn tự ghi thêm.
Dạy một việc mới: lấy máy rửa bát làm ví dụ
Dỡ máy rửa bát là một việc nhà "thật sự" đầu tiên rất hay, vì cả nhà đều thấy khi việc đã xong. Đây cũng là một ví dụ tốt về cách dạy một việc qua bốn giai đoạn.
- Làm mẫu. Bạn tự dỡ máy trong lúc con xem. Giải thích thứ tự: giá dưới trước để nước nhỏ từ giá trên không rơi xuống đĩa sạch, rồi đến cốc, rồi đến thìa dĩa. Tự lấy dao sắc ra và nói lý do.
- Làm cùng nhau. Con đưa đồ cho bạn và bạn cất, để con biết mọi thứ để ở đâu. Rồi đổi vai.
- Quan sát. Con tự làm hết trong lúc bạn vẫn ở trong bếp làm việc khác. Nếu một cái bát bị cất nhầm tủ, hãy nói sau khi xong, đừng nói giữa chừng.
- Buông tay. Giờ đó là việc của con. Kiểm tra nhanh trong tuần đầu, sau đó chỉ thỉnh thoảng.
Bốn giai đoạn này cũng dùng được cho việc gấp quần áo. Bắt đầu với khăn tắm và tất, vốn dễ, rồi mới đến áo. Một chiếc áo bé 8 tuổi gấp sẽ không giống áo trong cửa hàng, và như vậy cũng được.
Điều gì thực tế ở tuổi lên tám, điều gì chưa
Thực tế:
- Làm theo danh sách viết sẵn mà không cần nhắc mỗi lần
- Hai ba việc hằng tuần vào những ngày cố định
- Làm bài tập trước khi dùng màn hình như một nếp quen, sau khi đã áp dụng vài tuần
- Tự lo hộp cơm trưa của mình vào phần lớn các ngày
Chưa đến lúc:
- Tự dùng dao sắc, bếp hoặc chất tẩy rửa mạnh
- Làm việc nào cũng kỹ khi đang vội
- Túi rác nặng hoặc quá đầy. Hãy để túi đủ nhẹ cho con xách được
- Tự nhớ một việc không có ngày cố định
Những lỗi cha mẹ hay mắc ở tuổi này:
- Thêm tất cả một lúc. Trẻ 8 tuổi làm được nhiều, nên rất dễ giao năm việc mới ngay ngày đầu. Thay vào đó, hãy thêm một việc mới mỗi một hai tuần. AAP cũng khuyên giới thiệu từng việc mới một.
- Chấp nhận "xong" khi chưa xong. Ở tuổi lên tám, trẻ học rất nhanh bạn chấp nhận đến đâu. Nếu máy rửa bát mới dỡ một nửa mà bạn vẫn duyệt, đó sẽ thành tiêu chuẩn.
- Để bài tập thành cuộc giằng co việc nhà. "Làm bài tập trước khi dùng màn hình" hiệu quả nhất khi là quy tắc về thứ tự, không phải cuộc chiến về chất lượng. Nếu bạn muốn kiểm tra chính bài tập, hãy làm thành một bước riêng.
Tính điểm và tiền tiêu vặt thế nào mà không cần cằn nhằn?
Ở tuổi lên tám, nhiều bé tự đếm được điểm của mình, lên kế hoạch cho món lớn hơn và chờ được vài ngày để nhận thưởng. Vì vậy đây là tuổi nhiều gia đình bắt đầu cho tiền tiêu vặt hoặc tổng kết điểm hằng tuần.
Vài điều giúp mọi chuyện êm ả:
- Điểm cho từng việc được đặt từ trước. Không mặc cả vào cuối tuần.
- Duyệt nhanh và cụ thể. "Máy rửa bát dỡ xong rồi, đĩa để đúng chỗ. Duyệt nhé." Câu đó dạy con tiêu chuẩn.
- Kết hợp phần thưởng nhỏ và lớn. Một phần thưởng nhỏ con đổi được trong một ngày, một mục tiêu lớn hơn cần vài tuần.
- Không trừ điểm vì chuyện cư xử. Nếu điểm có thể biến mất vì con hỗn, con sẽ không còn tin vào điểm nữa. Hãy xử lý chuyện cư xử riêng.
Nếu bạn đang cân nhắc có nên trả tiền cho việc nhà hay không, bài tiền tiêu vặt và việc nhà của chúng tôi so sánh ba cách phổ biến.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ 8 tuổi nên làm bao nhiêu việc nhà? Ba bốn việc ngắn mỗi ngày cộng một hai việc hằng tuần hợp với nhiều gia đình. Để những việc dài hơn vào cuối tuần.
Trẻ 8 tuổi có tự đổ rác được không? Nhiều bé làm được, nếu túi đủ nhẹ để xách và thùng rác bên ngoài dễ với tới. Lúc đầu hãy cùng con mang ra.
Con 8 tuổi nhà tôi bảo đã làm xong, nhưng chưa xong. Giờ sao? Hãy thống nhất trước khi bắt đầu thế nào là "xong", và dùng đó làm danh sách kiểm tra khi bạn xem. "Dỡ máy rửa bát thế nào thì gọi là xong hả con?" là một câu hỏi hợp lý.
Còn trẻ nhỏ hơn và lớn hơn thì sao? Xem bài việc nhà cho trẻ 7 tuổi cho bước trước đó, và bài việc nhà cho trẻ 9 tuổi cho những việc như hút bụi, rửa bát và dắt chó đi dạo.
Chưa biết nên dùng bảng giấy hay ứng dụng? Đây là bài so sánh thẳng thắn giữa ứng dụng bảng việc nhà và bảng giấy. Cho giai đoạn "danh sách bảo, bố mẹ kiểm tra", KudosNest, ứng dụng gia đình chúng tôi đang xây dựng, đưa danh sách của bé 8 tuổi lên màn hình: con bấm Xong, bạn duyệt, và điểm được cộng. Ứng dụng gợi ý việc nhà theo tuổi, và bạn có thể tạm dừng việc nhà khi đi chơi xa hay khi con ốm mà không làm hỏng gì. Ứng dụng chưa ra mắt; bạn có thể đăng ký danh sách chờ.
Nguồn tham khảo
- Chores and Responsibility — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org), 2024, tiếng Anh
- Chores and Children (Facts for Families No. 125) — Viện Hàn lâm Tâm thần học Trẻ em và Vị thành niên Hoa Kỳ, 2018, tiếng Anh
